9 - نهضت تنباکو - پرسش و پاسخ جلسه دوم

"در اروپا مذهب جلوی همه تغییرات را می گرفت. البته این مربوط به مذهب مسیح نیست، مذهب مسیح هم امروز مدافع تحول و ترقی است. مربوط به کلیسا است که مثل روحانیت امروز جامعه ما، خودش یک پایه محکم و تغییر ناپذیر طبقه حاکم بود. محمد عبده در گفتگویی با یک شرق شناس فرانسوی جمله ای دارد که می گوید: فرق ما و شما این این است که شما دینتان را کنار گذاشتید و پیشرفت کردید. اما ما دینمان را ترک کردیم و عقب افتادیم."