شماره ۷۳ | ژاندارم خاورمیانه در نبرد بزرگ

سه‌گانه‌ی‌جنگ ظفار )۱( - خاورمیانه در دهه‌ی ۱۹۶۰ و مقدمات برتری نظامی ایرانخاورمیانه و خلیج فارس تو دهه‌ی ۶۰ و ۷۰ میلادی، تبدیل شده بود به نقطه‌ی کانونی نزاع جهان کمونیسم و جهان سرمایه‌داری. بریتانیایی‌ها داشتند از خلیج فارس می‌رفتند و آمریکا هم پس از جنگ ویتنام نمی‌تونست باز هزینه‌های نظامی منطقه‌ی پرآشوب چون خاورمیانه رو به تنهایی به دوش بکشه و از امنیت این شاهراه جهانی استفاده کنه.برخلاف این‌ها، شوروی کاملن آماده بود تا خلا قدرت رو تو خلیج فارس پر کنه و یه خاورمیانه‌ی‌کمونیستی بسازه، امری بسیار پرمخاطره برای ایران شاهنشاهی که داشت براساس به برنامه‌ی اقتصادی دقیق، تبدیل به یه قدرت اقتصادی می‌شد.شاه متوجه ضعف غربی‌ها و اشتیاق خطرناک شوروی برای بلعیدن کشورهای عربی بود و خودش رو آماده‌ی دفاع از منافع استراتژیک و هژمونیک ایران تو خاورمیانه و خلیج فارس می‌کرد. خریدهای نظامی پیش‌رفته‌ی ایران و نوسازی سریع ارتش شاهنشاهی با همین هدف انجام می‌شد. ایران نه تنها توان سیاسی، اقتصادی و انگیزه‌اش رو داشت که براساس سنت تاریخی و هژمونی مسلطش بر غرب آسیا، باید تبدیل به قدرت نخست منطقه‌ای و ژاندارم خاورمیانه بشه.در این راه، به قدرت رسیدن مردی دانا و خردمند مانند ریچارد نیکسون در آمریکا و پایه‌گذاری دکترین نیکسون به شاه و رویاهایش برای ایران کمک شایان‌توجهی کرد. نیکسون، مردی بود که به درستی می‌فهمید هیچ کس به اندازه‌ی‌محمدرضا شاه، درک درست و دقیقی از خاورمیانه نداره و آمریکا بهتره به جای مزاحمت‌های بیهوده برای طرح‌های ایران در خلیج فارس، پشت دست شاه بازی کنه.شوروی که به شدت نگران این پیوند استراتژیک بود، البته موقعیتی چشمگیر در جنوبی‌ترین نقطه‌ی شبه جزیره‌ی عربستان یافت و تونست با روی کار آوردن یک رژیم مارکسیستی-لنینیسی در یمن جنوبی، جای پایی در منطقه پیدا کنه‌. این موفقیت، به سرعت جهان کمونیستی رو به سمت گسترش نفوذش به عمان، همسایه‌ی یمن جنوبی کشوند و منطقه‌ی پرکشکمش "ظفار" بستری بود که می‌تونست محل یک جنگ سرنوشت‌ساز برای براندازی سلطنت مسقط رو فرآهم کنه.حکومت عمان حتا با پشتیبانی بریتانیایی‌ها هم در دفع خطر و زدن ریشه‌ی شورشیان ظفار ناکام بود و اگر عمان از دست می‌رفت، شوروی در استراتژیک‌ترین تنگه‌ی جهان، تنگه هرمز تسلطی خطرناک پیدا می‌کرد.اپیزود ۷۳ مدبویز که آغازگر فصل هفتم ماست، به روایت خاورمیانه ۱۹۶۰ و ۷۰، دکترین نیکسون، روابط نیکسون و شاه و تلاش شوروی برای یافتن جای پایی در منطقه می‌پردازه. این اپیزود، اپیزود نخست از سه‌گانه‌ی جنگ طفار مدبویزه که در اون پاسخ می‌دیم، چرا شاه، به دنبال کسب برتری نظامی در غرب آسیا و ساختن یک ارتش بسیار قدرتمند بود و به چه می‌اندیشید؟محمدرضا پهلوی در لحظه‌ی انتخابی بسیار نفس‌گیر و سرنوشت‌ساز قرار گرفته بود ... بیست‌ششم شهریور ۲۵۸۴ / ۱۴۰۴گوینده: مجتبی حصامینویسنده: ساسان آقایییادبود این شماره: برگزاری نخستین انتخابات تاریخ ایرانتقدیم شماره ۷۳ به: تمامی جان‌باختگان خیزش مهسا   * منابعی که در نوشتن این اپیزود از اون‌ها استفاده شده، در زیر لیست میشه:منابع انگلیسی:1.     Book: The Emergence of States in a Tribal Society  / Uzi Rabi2.     Book: Statebuilding and Counterinsurgency in Oman / James Worrall3.     Book: Nixon, Kissinger, and the Shah: The United States and Iran in the Cold War / Roham Alvandi4.     Book: The Memoirs of Richard Nixonمنابع فارسی:5.    مجموعه گفت‌وگوهای تاریخ شفاهی هاروارد / حبیب لاجوردی و ضیاء صدقی6.    کتاب «شورش ظفار و نقش ایران» / ابراهیم نوروزی‌درونکلا و محمدجواد آسایش‌زارچی7.    کتاب «سیاست خارجی ایران در دوران پهلوی» / عبدالرضا هوشنگ مهدوی8.    کتاب «دیکتاتوری و توسعه‌ی سرمایه‌داری در ایران» / فرد هالیدی9.    کتاب «ایران؛ ابرقدرت قرن؟» / یوسف مازنی10. کتاب «پرواز عقاب‌ها» / امید کریمی11. مقاله‌ی آکادمکیک «زمینه‌های مداخله نظامی دولت پهلوی دوم در بحران ظفار» / محمدجعفر چمنكار12. مقاله‌ی آکادمیک «چگونگی موضع‌گيری ايران در برابر تشكيل كنفدراسيون شيوخ جنوب خليج فارس» / محمدجعفر چمنكار13. مقاله‌ی آکادمیک «تحلیل سیاست رژیم پهلوي در منطقه خلیج فارس» / امیرحسین وزیریان14. مقاله «ناگفته‌های جنگ ظفار» / محمدجعفر چمنكار15. کتاب «وقایع جنگ ظفار و خاطرات رزمندگان ایرانی شرکت کننده در عملیات آزادسازی منطقه ظفار» / رضا كبيريان دهكردی16. کتاب «همراه با انقلابیون ظفار» / تقی شامخی17. کتاب «یادداشت‌های جنگ ظفار» / مجبوبه افراز و رفعت افراز18. جزوه «آغاز دهمین سال انقلاب ظفار جنبش آزادیبخش ظفار» / کمیته فلسطین اتحادیه انجمن اسلامی دانشجویان * آهنگ‌هایی که در این اپیزود استفاده شدند۱) آهنگ "Racecar" از گروه The Grey Room۲) از گفت‌وگوی ساسان آقایی با رسانه پارسی۳) آهنگ یمنی "یا علی یا ناس" از "یوسف علوی"۴) موزیک عمانی "شمس الشروق" از "احمد غدیر"۵) بخشی از مستند American History برای چهلمین سالگرد گروگان‌گیری۶) موزیک "طلوع مغربی"، کاری از ادیب قربانی، آیدا شاه‌قاسمی و دیگر هنرمندان گمنام